🔄 بازگشت بازنشستگان به بازار کار | ⚠️ خبر خوش برای بازنشستگان | 🧠 راهکارهای اصلاح نظام اشتغال

به گزارش صبح شنبه، بررسی‌های تازه مرکز پژوهش‌های مجلس نشان می‌دهد که طرح بازنشستگی پیش از موعد در ایران نه‌تنها به اهداف خود نرسیده، بلکه موجب تشدید بحران در صندوق‌های بازنشستگی و افزایش بازگشت بازنشستگان به بازار کار شده است. این پدیده، نتیجه ضعف در طراحی سیاست‌های غیرفعال بازار کار، ناپایداری اقتصادی و نبود هماهنگی نهادی در ساختار اشتغال کشور است.

📉 چرا بازنشستگان دوباره وارد بازار کار شدند؟

در شرایطی که بازنشستگی پیش از موعد با هدف کاهش هزینه‌های نیروی انسانی و حمایت از کارگران مسن اجرا شد، کاهش شدید ارزش مستمری‌ها و تورم بالا باعث شد بسیاری از بازنشستگان برای تأمین معیشت دوباره به بازار کار بازگردند. این بازگشت، نه‌تنها فشار مضاعفی بر بازار کار وارد کرده، بلکه نسبت پشتیبانی صندوق‌های بازنشستگی را نیز کاهش داده است.

🧩 سیاست‌های غیرفعال بازار کار؛ تعریف و انواع

سیاست‌های غیرفعال بازار کار، برخلاف سیاست‌های فعال که بر ایجاد اشتغال تمرکز دارند، به حمایت درآمدی از بیکاران و بازنشستگان می‌پردازند. این سیاست‌ها شامل موارد زیر هستند:

🌍 تجربه جهانی؛ از Flexicurity تا پیری فعال

کشورهایی مانند دانمارک، آلمان و هلند با اجرای مدل «امنیت همراه با انعطاف» (Flexicurity)، توانسته‌اند میان حمایت اجتماعی و کارآیی بازار تعادل برقرار کنند. در این مدل، مزایای بیمه بیکاری با الزام به جست‌وجوی کار و شرکت در دوره‌های آموزشی همراه است.

🇮🇷 وضعیت ایران؛ محدودیت‌ها و چالش‌ها

در ایران، سیاست‌های غیرفعال بازار کار محدود به بیمه بیکاری و بازنشستگی پیش از موعد هستند. سایر ابزارهای حمایتی مانند کمک بیکاری غیر‌بیمه‌ای یا طرح‌های کار کوتاه‌مدت به‌صورت ساختاریافته وجود ندارند.

📊 مقایسه ایران با کشورهای OECD

⚠️ دلایل ناکامی سیاست‌های بازنشستگی پیش از موعد

1. اجرای غیرهدفمند و گسترده
2. کاهش ارزش مستمری‌ها
3. رشد تعداد مستمری‌بگیران
4. بازگشت بازنشستگان به بازار کار
5. بحران مالی صندوق‌های بازنشستگی

🛠️ راهکارهای اصلاحی پیشنهادی

• طراحی نظام بیمه بیکاری مبتنی بر مشارکت سه‌جانبه (کارگر، کارفرما، دولت)
• تشکیل صندوق ملی بیمه بیکاری با نظارت پارلمانی
• ایجاد بانک اطلاعاتی جامع بیکاری
• الزام مقرری‌بگیران به شرکت در دوره‌های آموزشی و کارورزی
• گسترش حمایت به کارگران غیررسمی و خوداشتغال
• افزایش تدریجی سن بازنشستگی متناسب با امید به زندگی
• محدودسازی بازنشستگی زودهنگام به مشاغل سخت و زیان‌آور واقعی

📣 جمع‌بندی: بازنگری در سیاست‌های رفاهی؛ ضرورتی فوری

بازگشت بازنشستگان به بازار کار، نشانه‌ای از ناکارآمدی سیاست‌های رفاهی موجود است. برای عبور از این بحران، باید از رویکرد منفعل به سمت مدل ترکیبی توانمندساز حرکت کرد؛ مدلی که ضمن حفظ حمایت اجتماعی، انگیزه اشتغال، بهره‌وری و پویایی اقتصادی را تقویت کند.

✅ نکات کلیدی برای مخاطبان

• طرح بازنشستگی پیش از موعد در ایران به اهداف خود نرسیده است.
• بازنشستگان به دلیل کاهش ارزش مستمری‌ها دوباره وارد بازار کار شده‌اند.
• سیاست‌های غیرفعال بازار کار نیازمند بازطراحی و اصلاح ساختاری هستند.
• تجربه کشورهای موفق نشان می‌دهد ترکیب حمایت اجتماعی با الزام به اشتغال‌جویی مؤثرتر است.
• ایجاد بانک اطلاعاتی، مشارکت مالی سه‌جانبه و نظارت مستقل از مهم‌ترین راهکارهای پیشنهادی هستند.