📜 تغییر مهریه از عندالمطالبه به عندالاستطاعه | چالش‌های حقوقی، پیشنهادات فقهی | راهکارهای جدید برای کاهش پرونده‌های مهریه

به گزارش صبح شنبه، در پی افزایش پرونده‌های قضایی مرتبط با مهریه و مشکلات ناشی از اجرای احکام مالی، دفتر آیت‌الله العظمی جعفر سبحانی با انتشار نامه‌ای رسمی خطاب به رئیس قوه قضائیه، خواستار اصلاح فوری قانون مهریه شد. این نامه با هدف کاهش فشارهای مالی بر زوجین و جلوگیری از ورود بی‌مورد پرونده‌ها به دادگاه‌ها، پیشنهاد می‌دهد که پرداخت مهریه در عقدنامه‌ها به‌جای «عندالمطالبه» به «عندالاستطاعه» تغییر یابد.

⚖️ مفهوم عندالمطالبه و عندالاستطاعه چیست؟

در قوانین فعلی، مهریه به‌صورت «عندالمطالبه» در عقدنامه‌ها درج می‌شود؛ به این معنا که زن هر زمان بخواهد، می‌تواند مهریه‌اش را مطالبه کند و مرد موظف به پرداخت آن است، حتی اگر توان مالی نداشته باشد. اما در حالت «عندالاستطاعه»، پرداخت مهریه منوط به توانایی مالی مرد است و در صورت عدم استطاعت، الزام قانونی برای پرداخت وجود ندارد.

📉 چرا تغییر به عندالاستطاعه پیشنهاد شده است؟

آیت‌الله سبحانی در نامه خود به چند نکته مهم اشاره کرده است:

• بسیاری از مردان توان پرداخت مهریه‌های سنگین را ندارند.
• الزام قانونی به پرداخت فوری، منجر به زندانی شدن برخی زوج‌ها شده است.
• پرونده‌های مهریه بخش قابل توجهی از حجم دادگاه‌های خانواده را تشکیل می‌دهند.
• از نظر فقهی، شرطی که مرد توان انجام آن را ندارد، مشروع نیست و الزام‌آور نمی‌باشد.

🧠 پیامدهای اجتماعی و حقوقی مهریه عندالمطالبه

مهریه‌های سنگین و عندالمطالبه در سال‌های اخیر باعث بروز مشکلات متعددی شده‌اند:

• افزایش تعداد زندانیان مهریه
• فشار روانی و مالی بر خانواده‌ها
• سوءاستفاده برخی افراد از ابزار مهریه برای انتقام یا فشار
• ایجاد بی‌اعتمادی در روابط زوجین

تغییر این بند به عندالاستطاعه می‌تواند از بسیاری از این آسیب‌ها جلوگیری کند و مسیر جدیدی برای حل اختلافات خانوادگی باز کند.

📣 پیشنهاد قانونی برای اصلاح عقدنامه‌ها

در نامه دفتر آیت‌الله سبحانی آمده است که شورای فقهی قوه قضائیه می‌تواند با تهیه لایحه‌ای رسمی، این اصلاح را به مجلس شورای اسلامی ارائه دهد. در صورت تصویب، دفاتر ثبت ازدواج موظف خواهند بود که مهریه را به‌صورت عندالاستطاعه در عقدنامه‌ها درج کنند.

این اقدام نه‌تنها از نظر فقهی مشروع‌تر است، بلکه از نظر حقوقی نیز می‌تواند حجم پرونده‌های قضایی را کاهش دهد و عدالت اجتماعی را تقویت کند.

💬 واکنش‌ها و گفت‌وگوی کارشناسی

انتشار عمومی این نامه، زمینه‌ساز گفت‌وگوی کارشناسی در حوزه حقوق خانواده شده است. بسیاری از حقوقدانان، قضات و کارشناسان اجتماعی معتقدند که اصلاح قانون مهریه یک ضرورت است و باید با نگاه جامع و کارشناسی انجام شود.

برخی نیز بر این باورند که تغییر نوع مهریه باید با اطلاع‌رسانی گسترده و فرهنگ‌سازی همراه باشد تا زوجین در زمان عقد، با آگاهی کامل تصمیم‌گیری کنند.

🔍 مهریه عندالاستطاعه؛ راهی برای کاهش اختلافات خانوادگی

تغییر مهریه به عندالاستطاعه می‌تواند تأثیرات مثبتی در کاهش تنش‌های خانوادگی داشته باشد:

• جلوگیری از سوءاستفاده‌های حقوقی
• کاهش فشار مالی بر زوجین
• افزایش اعتماد و آرامش در زندگی مشترک
• کاهش بار قضایی دادگاه‌ها

این اصلاح، به‌نوعی بازگشت به اصل عقلانی و فقهی مهریه است؛ یعنی پرداخت آن در صورت توانایی، نه الزام بی‌قید و شرط.

📌 نکات مهم برای زوجین در زمان عقد

اگر این اصلاح قانونی تصویب شود، زوجین باید به نکات زیر توجه کنند:

• نوع مهریه را با مشورت و آگاهی انتخاب کنند.
• از مشاوران حقوقی و مذهبی برای تنظیم عقدنامه کمک بگیرند.
• در صورت انتخاب مهریه عندالاستطاعه، شرایط مالی و توان پرداخت را در نظر بگیرند.
• از ثبت مهریه‌های غیرواقعی و سنگین خودداری کنند.

✨ جمع‌بندی و چشم‌انداز آینده

در شرایطی که جامعه با چالش‌های اقتصادی و اجتماعی متعددی روبه‌روست، اصلاح قانون مهریه می‌تواند گامی مؤثر در جهت کاهش تنش‌های خانوادگی و بهبود عدالت اجتماعی باشد. پیشنهاد دفتر آیت‌الله سبحانی مبنی بر تغییر مهریه به عندالاستطاعه، نه‌تنها از نظر فقهی قابل دفاع است، بلکه از نظر حقوقی نیز می‌تواند مسیر جدیدی برای حل اختلافات باز کند.